Jak dobrać agregat chłodniczy do chłodni (z tabelą kW na m³)
W skrócie
Agregat chłodniczy do chłodni dobiera się z kubatury i warunków pracy. Z naszej praktyki komory do 40 m³ potrzebują 80-120 W na m³, komory 40-200 m³ 50-80 W/m³, a większe 20-50 W/m³. Gdzie w tych widełkach wypada konkretna komora, decydują izolacja, temperatura, ilość i temperatura wnoszonego towaru oraz otwieranie drzwi.
Za mały agregat pracuje bez przerwy, nie dobija do zadanej temperatury w upały i szybciej się zużywa. Za duży też nie jest dobry: włącza się i wyłącza krótkimi cyklami, gorzej osusza powietrze i kosztuje więcej, niż trzeba. Poniżej wyjaśniamy, jak liczymy moc agregatu przy projektach chłodni i mroźni, i pokazujemy wyniki dla typowych komór.
1. Z czego składa się zapotrzebowanie na chłód
Moc agregatu to suma kilku strumieni ciepła, które trzeba z komory usunąć w ciągu doby:
- Przenikanie przez ściany, sufit i podłogę. Zależy od powierzchni, grubości izolacji i różnicy temperatur. Płyta PIR 100 mm przepuszcza około 0,22 W na m² i każdy stopień różnicy, mur bez izolacji nawet 1,5 W.
- Towar. Każdy kilogram trzeba schłodzić od temperatury, w której wjeżdża, do temperatury komory. Zamrażanie świeżego towaru kosztuje najwięcej, bo dochodzi ciepło przemiany wody w lód.
- Powietrze z otwierania drzwi. Ciepłe i wilgotne powietrze z zewnątrz trzeba schłodzić i osuszyć. W małych komorach to często największa pozycja.
- Źródła wewnętrzne. Oświetlenie, ludzie, wózki, wentylatory parownika, a w mroźni także odszranianie.
Sumę dzielimy przez czas pracy agregatu w ciągu doby: dla chłodni przyjmujemy 14 godzin, dla mroźni 20 godzin. Reszta to rezerwa na odszranianie i najgorętsze dni. Wynik sprawdzamy z widełkami z naszych montaży: do 40 m³ 80-120 W na m³, 40-200 m³ 50-80 W/m³, powyżej 200 m³ 20-50 W/m³. Bilans pokazuje, gdzie w tych widełkach wypada komora. Na koniec wybieramy pierwszy agregat z szeregu handlowego o mocy nie mniejszej niż wynik.
2. Tabela: ile kW na m³ wychodzi w praktyce
Poniższe przykłady policzyliśmy tą samą metodą, której używamy przy wycenach. Założenia: komora wolnostojąca, czyli 35 °C wokół komory (pomieszczenie murowane w budynku: 25 °C), 15 °C pod podłogą, normalne otwieranie drzwi, chyba że w tabeli zaznaczono inaczej.
| Komora | Wymiary i izolacja | Towar na dobę | Wyliczona moc | Agregat | W na m³ |
|---|---|---|---|---|---|
| Chłodnia +4 °C | 2,5 × 2 × 2 m (10 m³), PIR 100 | 100 kg mięsa z +15 °C | 0,8-1,1 kW | 1,0 kW | 94 |
| Chłodnia +4 °C | 3 × 2,5 × 2,6 m (19,5 m³), PIR 100 | 200 kg mięsa z +15 °C | 1,6-2,1 kW | 2,0 kW | 94 |
| Chłodnia +4 °C | 5 × 3,5 × 2,8 m (49 m³), PIR 100 | 1 000 kg warzyw z +20 °C | 3,6-4,6 kW | 5,0 kW | 82 |
| Chłodnia +4 °C | 6 × 6 × 2,8 m (101 m³), PIR 100 | 1 000 kg warzyw z +20 °C | 5,5-7,1 kW | 7,5 kW | 61 |
| Chłodnia +4 °C | 10 × 6 × 3,5 m (210 m³), PIR 100, drzwi często | 3 000 kg owoców z +20 °C | 12,0-15,3 kW | 15,0 kW | 63 |
| Mroźnia -20 °C | 3 × 2,6 × 2,6 m (20 m³), PIR 150 | 200 kg mrożonek z -15 °C | 1,7-2,2 kW | 2,0 kW | 94 |
| Mroźnia -20 °C | 6 × 4 × 2,5 m (60 m³), PIR 150 | 1 500 kg mrożonek z -15 °C | 3,4-4,3 kW | 4,0 kW | 62 |
| Mroźnia -20 °C | 6 × 4 × 2,5 m (60 m³), PIR 150 | 500 kg świeżego mięsa z +5 °C | 4,0-5,1 kW | 5,0 kW | 74 |
| Chłodnia +4 °C w murze bez izolacji | 4 × 3 × 3 m (36 m³) | 300 kg nabiału | 3,4-4,3 kW | 4,0 kW | 104 |
3. Co przesuwa wynik w widełkach W na m³
Zasada „tyle a tyle watów na metr sześcienny” to dobry punkt wyjścia, ale widełki są szerokie. W tabeli widać, co decyduje o tym, czy komora wypada bliżej dolnej, czy górnej granicy:
- Mała komora potrzebuje więcej na m³. W chłodniach do 40 m³ wychodzi 80-120 W/m³, w komorach 40-200 m³ 50-80 W/m³, a w dużych halach 20-50 W/m³. Mała komora ma dużo ścian w stosunku do objętości, a każde otwarcie drzwi wymienia większą część jej powietrza.
- Ten sam metraż, inny towar. Mroźnia 60 m³ z mrożonkami potrzebuje agregatu 4 kW, a ta sama mroźnia, w której zamraża się świeże mięso, wypada przy górnej granicy widełek i potrzebuje 5 kW. Przy większych ilościach świeżego towaru lepsza jest komora szokowa.
- Izolacja przesuwa wynik w górę. Chłodnia w murze bez izolacji wypada przy górnej granicy widełek (104 W/m³ w tabeli), a komora z płyty PIR o tej samej kubaturze wyraźnie niżej. Często taniej jest docieplić pomieszczenie albo postawić w nim komorę z płyt, niż przez lata płacić za prąd do większego agregatu.
4. Wilgotność i różnica temperatur na parowniku
Moc to nie wszystko. Parownik w komorze schładza powietrze i jednocześnie je osusza. Im większa różnica między temperaturą komory a temperaturą parowania, tym mocniej wysycha towar. Dlatego dla warzyw, owoców i kwiatów, które potrzebują wilgotności 85-95%, dobieramy większy parownik z małą różnicą temperatur, zwykle 4-6 K. Dla mięsa i nabiału przyjmujemy zwykle 6-8 K, a dla towaru zapakowanego i mrożonek wilgotność ma mniejsze znaczenie.
Ten sam agregat z za małym parownikiem da w komorze właściwą temperaturę, ale warzywa po kilku dniach zwiędną, a mięso straci na wadze.
5. Gdzie stanie agregat i skraplacz
Moc agregatu w katalogu producenta podaje się dla określonej temperatury otoczenia. Skraplacz na nasłonecznionym dachu albo w ciasnej wnęce bez przewiewu pracuje latem w 35-40 °C i traci wydajność dokładnie wtedy, kiedy chłodnia potrzebuje jej najbardziej. Przy doborze sprawdzamy więc:
- czy skraplacz ma swobodny dopływ powietrza i nie zasysa ciepłego powietrza, które sam wydmuchuje,
- jak daleko od komory stoi agregat i jak poprowadzimy rurociągi,
- czy hałas wentylatorów nie będzie przeszkadzał sąsiadom, szczególnie w nocy,
- jakie jest zasilanie: małe agregaty pracują na 230 V, większe wymagają 400 V.
6. Jaki czynnik chłodniczy wybrać w 2026 roku
Rozporządzenie F-gaz (UE) 2024/573 krok po kroku wycofuje czynniki o wysokim GWP. Przy nowej chłodni warto to brać pod uwagę, bo agregat ma pracować 15 lat i dłużej:
- Monobloki i inne samodzielne urządzenia chłodnicze od 2025 roku nie mogą mieć czynnika fluorowanego o GWP 150 lub wyższym. W praktyce to propan R290 albo CO₂ (R744).
- Układy dzielone (agregat skraplający na zewnątrz i parownik w komorze) z czynnikami takimi jak R448A czy R449A można montować do końca 2029 roku. Od 2030 roku nowe układy muszą mieć czynnik o GWP poniżej 150, a od 2032 roku do serwisu takich układów nie wolno używać nowego czynnika o GWP 750 lub wyższym, tylko regenerowanego lub z odzysku.
- R404A nie nadaje się do nowych instalacji. Do istniejących wolno dolewać tylko czynnik regenerowany lub z odzysku, i to do końca 2029 roku.
Szczegóły i pełny kalendarz zakazów opisujemy w artykule Czynniki chłodnicze 2027: tabela GWP i co zakazuje F-gaz. Przy większych obiektach coraz częściej opłaca się instalacja na CO₂, z której można dodatkowo odzyskać ciepło.
7. Co przygotować do wyceny agregatu
Im dokładniejsze dane, tym trafniejszy dobór i szybsza oferta. Przygotuj:
- wymiary komory (długość, szerokość, wysokość) i rodzaj izolacji albo grubość płyt,
- temperaturę, jaką ma utrzymywać komora,
- rodzaj towaru, ile kilogramów dziennie wjeżdża i w jakiej temperaturze,
- jak często otwierane są drzwi i czy jest kurtyna paskowa,
- gdzie może stanąć agregat i jak daleko od komory,
- zdjęcie miejsca montażu i tabliczki znamionowej starego agregatu, jeśli go wymieniasz.
Z tymi danymi przygotujemy ofertę w 48 godzin. Zobacz też, jak wygląda montaż agregatów chłodniczych i budowa komór chłodniczych w ColdBack.
Najczęstsze pytania
Jaki agregat do chłodni 10 m³?
Dla wolnostojącej chłodni +4 °C o kubaturze 10 m³ z płyty PIR 100 mm, do której wjeżdża około 100 kg towaru dziennie, wychodzi 0,8-1,1 kW mocy chłodniczej, czyli agregat 1 kW. Przy częstym otwieraniu drzwi albo cieplejszym towarze potrzeba więcej.
Jaki agregat do chłodni 100 m³?
Wolnostojąca chłodnia +4 °C o kubaturze około 100 m³ z płyty PIR 100 mm, z toną warzyw dziennie, potrzebuje 5,5-7,1 kW, czyli agregatu 7,5 kW. Przy częstym otwieraniu drzwi albo dużej ilości ciepłego towaru wynik idzie w stronę górnej granicy widełek 50-80 W na m³.
Czy można dobrać agregat tylko po metrażu komory?
Tylko orientacyjnie. Kubatura wyznacza widełki: do 40 m³ 80-120 W na m³, 40-200 m³ 50-80 W na m³, powyżej 200 m³ 20-50 W na m³. Gdzie w nich wypada komora, zależy od izolacji, temperatury, towaru i otwierania drzwi. Dlatego przed doborem pytamy o towar, izolację i sposób użytkowania.
Monoblok czy agregat dzielony?
Monoblok montuje się w ścianie lub na suficie komory, jest tańszy w montażu i dobry do małych chłodni. Agregat dzielony ma skraplacz na zewnątrz, więc ciepło i hałas zostają poza pomieszczeniem. Sprawdza się w większych komorach i tam, gdzie wewnątrz jest ciasno lub ciepło.
Co się stanie, jeśli agregat będzie za duży?
Będzie się często włączał i wyłączał. Krótkie cykle gorzej osuszają powietrze, zwiększają zużycie sprężarki i prądu, a temperatura w komorze bardziej się waha. Zapas mocy powinien wynosić około 10-20%, nie więcej.